Masz czterdzieści lat, własny dom i wciąż odbierasz telefony po dwudziestej drugiej, po których nie da się zasnąć. Dorosłe dziecko alkoholika rzadko szuka teorii; szuka odpowiedzi, co zrobić w konkretny wtorek, kiedy rodzic pije, a ty rano idziesz do pracy. Ta książka jest o tym wtorku i o tym, co należy do ciebie, a co nie.
- 112 — numer alarmowy, gdy życie lub zdrowie jest zagrożone
- 800 70 2222 — Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym, całą dobę, bezpłatnie
- 116 123 — telefon wsparcia emocjonalnego dla dorosłych, całą dobę, bezpłatnie
- 116 111 — telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, całą dobę, bezpłatnie
- 800 12 00 02 — „Niebieska Linia”, przemoc domowa, całą dobę, bezpłatnie
- 800 12 12 12 — Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka, całą dobę, bezpłatnie
Dla kogo jest ta książka
Dla dorosłej osoby, której rodzic pije, niezależnie od tego, czy mieszkacie razem, czy nie rozmawiacie od miesięcy. To nie jest książka o leczeniu uzależnienia. To książka o twojej sytuacji: o pieniądzach, granicach, rodzeństwie i o tym, ile z tego da się udźwignąć bez rozsypania własnego życia. Przyda się także osobie, która wyprowadziła się lata temu i wraca do tematu dopiero teraz, gdy rodzic zaczyna wymagać opieki.
- Jeśli rodzic pije od lat, a ty dopiero teraz nazywasz to problemem.
- Telefony w nocy, po których cały następny dzień jest do wyrzucenia.
- Jeśli w rodzinie pojawiły się pożyczki, długi albo znikające pieniądze.
- Jeśli rodzeństwo uważa, że przesadzasz, albo odwrotnie, że robisz za mało.
- Jeśli twoje dzieci zaczynają widzieć rzeczy, których wolałbyś im oszczędzić.
- Jeśli słyszałeś, że trzeba zmusić rodzica do leczenia, i nie wiesz, czy to w ogóle możliwe.
- Jeśli masz poczucie winy za każdym razem, gdy nie odbierasz.
Co znajdziesz w środku
Dziesięć rozdziałów zaczynających się od rozróżnienia pięciu sytuacji, które z zewnątrz wyglądają identycznie, a wymagają czegoś innego. Dalej: zabezpieczenie spraw finansowych, granice możliwe do utrzymania i realia leczenia w Polsce. Ponad pięćdziesiąt zadań „Zrób to dziś” dotyczy twoich działań, nie prób zmiany rodzica. Kolejność jest celowa: najpierw zabezpieczasz to, co twoje, potem ustalasz granice, dopiero na końcu rozmawiasz o leczeniu.
- Pięć wariantów sytuacji i pytania pomagające ustalić, w którym z nich jesteś.
- Pierwsze siedem dni: co zabezpieczyć, czego nie robić i jakie dokumenty zebrać.
- Rozdział o tym, dlaczego dorosłego nie da się zmusić do leczenia, i co z tego wynika praktycznie.
- Pieniądze: zobowiązania zaciągane przez rodzica, wspólne konto, mieszkanie, poręczenia.
- Granice sformułowane jako konkretne zdania i konsekwencje, które da się wytrzymać.
- Rozmowa: kiedy ma sens, kiedy go nie ma i po czym poznać różnicę.
- Leczenie w Polsce: poradnie, ośrodki, co jest bezpłatne, jak wygląda procedura zobowiązania do leczenia.
- Rodzeństwo, twoje dzieci, twoje życie oraz plan działania rozpisany dzień po dniu.
Czego w niej nie ma
Nie ma tu metody na wytrzeźwienie rodzica ani obietnicy, że przestanie pić. Nie ma interwencji do przeprowadzenia w domu na własną rękę, bo bywają szkodliwe. Nie ma nazw ośrodków, preparatów ani terapii podawanych jako rozwiązanie. Nie ma też oceny twojego rodzica ani ciebie. Książka nie zastępuje kontaktu z terapeutą uzależnień i mówi to wprost, razem z opisem sytuacji, w których dzwoni się pod numer alarmowy, a nie szuka rozdziału. Nie ma tu również historii ze szczęśliwym zakończeniem podawanych jako wzór do naśladowania. Są opisy typowych układów rodzinnych i tego, co w nich zwykle się dzieje.
Najczęstsze pytania
Czy można zmusić dorosłego rodzica do leczenia?
Zasadą jest dobrowolność. Istnieje procedura sądowego zobowiązania do leczenia, ale ma ograniczony zakres i konkretne przesłanki. Rozdział siódmy opisuje, jak wygląda taki wniosek i czego realnie można się po nim spodziewać. Wyjaśnione jest także, kto może taki wniosek złożyć i jakich dokumentów wymaga sąd.
Co robić, gdy rodzic dzwoni w nocy po alkoholu?
Najczęściej: ustalić własną zasadę wcześniej i trzymać się jej, zamiast decydować przy dzwoniącym telefonie. Rozdział piąty zawiera gotowe sformułowania oraz sposób odróżnienia sytuacji zagrożenia życia od nocnej rozmowy.
Czy odpowiadam za długi rodzica?
Za cudze zobowiązania zasadniczo się nie odpowiada, chyba że doszło do poręczenia, wspólnego kredytu albo przyjęcia spadku. Rozdział czwarty pokazuje, co sprawdzić w swojej sytuacji i jakie dokumenty warto mieć zebrane.
Czy pomagając, pogarszam sprawę?
Bywa tak, gdy pomoc usuwa skutki picia i odsuwa moment decyzji. Książka rozróżnia pomoc doraźną, pomoc utrwalającą sytuację i zabezpieczanie własnych spraw, bez oceniania, bo ta granica przebiega inaczej w każdej rodzinie.
Gdzie szukać pomocy dla siebie, nie dla rodzica?
Działają bezpłatne poradnie leczenia uzależnień przyjmujące również bliskich, grupy wsparcia dla dorosłych dzieci oraz całodobowe telefony zaufania. Rozdziały ósmy i dziewiąty zawierają wykaz form pomocy i kryteria wyboru. Podane są kryteria odróżniania rzetelnej pomocy od ofert sprzedawanych rodzinom w kryzysie.
Czy muszę utrzymywać kontakt z rodzicem, który pije?
Książka nie rozstrzyga tego za ciebie. Jest natomiast rozdział o ograniczaniu kontaktu bez zrywania go całkowicie i o decyzji odwrotnej, gdy w grę wchodzi bezpieczeństwo twoich dzieci.
Uzależnienie rodzica jest sytuacją, na którą masz mniejszy wpływ, niż ci się wydaje, i większy niż żaden, tylko w innych miejscach. Ta książka pokazuje, gdzie dokładnie ten wpływ leży.
